Απόσπασμα από το βιβλίο: Όλα του γαμου δύσκολα…

Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

«Γάμος είναι μια κατάσταση όπου δυο άνθρωποι συνεργάζονται για να λύσουν τα προβλήματα που δεν θα είχαν αν δεν ήταν παντρεμένοι!»

Είχα διαβάσει κάποτε τον αφορισμό αυτό του Φρέντυ Γερμανού σε μια χιουμοριστική καρτούλα με σκίτσο του ΚΥΡ και μου είχε φανεί πολύ επιτυχημένος. Πράγματι, τα προβλήματα που αναφέρονται πιο κάτω δεν θα υπήρχαν αν δεν υπήρχε ο θεσμός του γάμου, ένας θεσμός που έχει διατηρηθεί διασχίζοντας τους αιώνες, παρόλη την αμφισβήτηση που τον περιβάλλει και τη ραγδαία αύξηση των διαζυγίων.

Ο θεσμός του γάμου παραμένει άθικτος, το περιεχόμενό του όμως ακολουθεί κατά βήμα τις κοινωνικές μεταβολές. Ο ταχύτατος και άναρχος τρόπος με τον οποίο η Ελληνική κοινωνία πέρασε από την αγροτική στη βιομηχανική και στη συνέχεια στη μεταβιομηχανική φάση ανάπτυξης έχει οδηγήσει σήμερα σε ανάμιξη εξελικτικών μοντέλων. Έτσι παρατηρείται το φαινόμενο οι προσδοκίες και τα στερεότυπα των μελών της οικογένειας, όπως και τα χαρακτηριστικά της ως συνόλου, να «δανείζονται» στοιχεία αδιακρίτως από τις διάφορες αναπτυξιακές φάσεις.

Ας δούμε όμως ποιες είναι οι εξελικτικές φάσεις της οικογένειας και ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά τους σε διάφορους τομείς.

  • Στην αγροτική κοινωνία οι γάμοι γίνονταν με απώτερο στόχο την «επιβίωση», χωρίς να αποκλείεται φυσικά και το συναίσθημα του έρωτα, το οποίο δεν κατέληγε πάντα στο γάμο. Οι περισσότεροι γάμοι γίνονταν από προξενιό και με οικονομικά κριτήρια και η απόκτηση πολλών παιδιών ήταν κανόνας. Οι γυναίκες συνέβαλλαν στις αγροτικές εργασίες και είχαν την αποκλειστική ευθύνη του (δύσκολου) νοικοκυριού και της ανατροφής των παιδιών. Τα διαζύγια ήταν άγνωστα και υπήρχαν πολλές περιπτώσεις όπου ο άντρας απατούσε ή ακόμη και κακοποιούσε τη γυναίκα αλλά ο γάμος διατηρείτο. Τη δημιουργία της οικογένειας με σκοπό την επιβίωση εκφράζει και η ρύση του Αριστοτέλη: « Η οικογένεια είναι η ένωση που καθιερώθηκε από τη φύση για την εξυπηρέτηση των καθημερινών αναγκών του ανθρώπου». Ο ποιητής CharlesBaudelaire βέβαια, στη Γαλλία του 17ου αιώνα, έδωσε μια πολύ πιο «αστική» ερμηνεία του φαινομένου, που δεν λαμβάνει υπόψη θέματα επιβίωσης: «Η Εκκλησία, μη μπορώντας να καταργήσει τον έρωτα, θέλησε τουλάχιστον να τον απολυμάνει: επινόησε το γάμο».
  • Στη βιομηχανική κοινωνία μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού μεταφέρθηκε στα μεγάλα αστικά κέντρα και οι περισσότεροι αγρότες μετατράπηκαν σε βιομηχανικούς εργάτες με σκοπό μια καλύτερη τύχη. Η οικογένεια έγινε πυρηνική (γονείς και συνήθως δυο παιδιά), διατηρώντας ταυτόχρονα δεσμούς με τη διευρυμένη οικογένεια στον τόπο καταγωγής. Όλο και περισσότερες γυναίκες άρχισαν να βγαίνουν στην παραγωγή, αν και η συμβολή τους στα οικονομικά της οικογένειας ήταν συχνά επικουρική, ενώ εξακολούθησαν να έχουν την αποκλειστική ευθύνη του νοικοκυριού και της ανατροφής των παιδιών. Εδώ οι γάμοι γίνονταν σε πολύ μεγαλύτερο ποσοστό από αμοιβαία επιλογή, στην οποία ωστόσο λαμβάνονταν υπόψη και οικονομικές παράμετροι, όπως ο θεσμός της προίκας και το επάγγελμα του «γαμπρού». Βασικός στόχος της οικογένειας ήταν η οικονομική και κοινωνική άνοδος και η απόκτηση παιδιών τα οποία θα έχουν καλύτερο μέλλον από τους γονείς. Ως συνέπεια της τάσης για εξίσωση των δυο φύλων και της απομάκρυνσης από τη διευρυμένη οικογένεια άρχισαν να εμφανίζονται τα διαζύγια. Είναι χαρακτηριστικό πως στις οικογένειες της βιομηχανικής κοινωνίας η πιθανότερη περίοδος κατά την οποία τα ζευγάρια μπορεί να περάσουν κρίση και να φτάσουν στο διαζύγιο είναι όταν τα παιδιά απογαλακτιστούν. Τότε το ζευγάρι έχει εκπληρώσει τον κοινό του στόχο της ανατροφής των παιδιών και καλείται να λειτουργήσει ξανά ως ζευγάρι. Ωστόσο, τέτοιες κρίσεις σπανίως καταλήγουν σε διαζύγιο, γιατί σε τέτοιες ηλικίες τα άτομα είναι πολύ δύσκολο να κάνουν ριζικές αλλαγές ζωής και να αναπροσαρμόσουν κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα.
  • Στη μεταβιομηχανική κοινωνία το άτομο είναι πολύ πιο απομακρυσμένο από την ευρύτερη οικογένεια. Πολλοί ζουν μόνοι τους ή συμβιώνουν χωρίς γάμο και υπάρχουν πολλές μονογονεϊκές και άλλες αντισυμβατικές οικογένειες. Το ζευγάρι παντρεύεται από αμοιβαία επιλογή, μπορεί να κάνει 1-2 ή και κανένα παιδί και ο αριθμός των διαζυγίων είναι πολύ μεγάλος. Η οικονομική συμβολή των μελών τείνει να εξισωθεί, όπως και οι πρακτικές μέριμνες για το σπίτι και τα παιδιά. Η πιθανότερη περίοδος κατά την οποία ένα ζευγάρι μπορεί να χωρίσει είναι στην αρχή του γάμου, μετά από την απόκτηση παιδιού. Τότε το ζευγάρι πρέπει να αρχίσει να λειτουργεί ως οικογένεια και είναι πιθανό να μη μπορέσει να ανταποκριθεί στους ρόλους και στις ευθύνες που εμπεριέχει το νέο σύστημα.

Η ταξινόμηση σε μορφές οικογένειας όπως εκφράζεται στον πίνακα είναι σχηματική. Στην πράξη, ιδιαίτερα στη σημερινή Ελλάδα, παρατηρούνται «υβριδικές» καταστάσεις που οφείλονται στην ανάμιξη εξελικτικών μοντέλων. Οι άνθρωποι έχουν την απόλυτη επιλογή του συντρόφου τους, αλλά ταυτόχρονα ο άντρας μπορεί να σκέφτεται αν η κοπέλα έχει σπίτι και η κοπέλα να σκέφτεται πως πέρασε τα 35 και θα μείνει γεροντοκόρη. Άντρες και γυναίκες εργάζονται εξίσου, αλλά οι γυναίκες συνήθως επιφορτίζονται με όλη την πρακτική ευθύνη του νοικοκυριού και των παιδιών. Κάποιο ζευγάρι μπορεί να στηρίζεται οικονομικά στη δουλειά της γυναίκας, αυτό όμως δεν κάνει τον άντρα να συμμετέχει πιο ενεργά στις δουλειές του σπιτιού. Γονείς και παιδιά μένουν στο οικογενειακό διώροφο ή στην ίδια πολυκατοικία και λειτουργούν ως διευρυμένη οικογένεια. Αρκετά ζευγάρια εξακολουθούν να μένουν σε νεκρούς γάμους για κοινωνικούς και οικονομικούς λόγους και μέσα στους γάμους αυτούς οι γυναίκες μπορεί να «ανέχονται» άσχημη σεξουαλική αντιμετώπιση. Οι εξωσυζυγικές σχέσεις αποτελούν ένα πολύ συνηθισμένο φαινόμενο και τόσο η διατήρησή τους όσο και η αποκάλυψή τους ενέχει ίντριγκες και κατασκοπείες βγαλμένες από το παρελθόν. «Θα πάω στη δουλειά της να την κάνω ρεζίλι», είπε μια πελάτισσά μου για την ερωμένη του άντρα της, παρακάμπτοντας τον ίδιο. Τι σημαίνει αυτό; Δυο θηλυκά που ανταγωνίζονται για την αποκλειστικότητα ενός αρσενικού, εκμεταλλευόμενες τους θεσμούς και το κοινωνικό στάτους.

Στο blog γράφουν για τα προβλήματα του γάμου τους κατά συντριπτική πλειονότητα γυναίκες, εκφράζοντας θυμό, πλήξη, ζήλεια, απογοήτευση, ψυχαναγκασμό κ.ά. Η εμπειρία μου ωστόσο –επαγγελματική και κοινωνική- μου έχει δείξει πως συγκεκριμένα άτομα εκφράζουν συγκεκριμένα παράπονα ανεξαρτήτως του αν είναι ή όχι παντρεμένα. Για παράδειγμα, ένα άτομο που παραπονείται για πλήξη και για ανούσια κοινωνική ζωή, αυτό κατά κανόνα έχει το ίδιο παράπονο σε οποιαδήποτε προσωπική κατάσταση κι αν βρίσκεται. Αυτό σημαίνει πως τα περισσότερα προβλήματά μας πηγάζουν από μας τους ίδιους και βρίσκουν τον τρόπο να εκδηλωθούν σε οποιεσδήποτε καταστάσεις αν εμείς οι ίδιοι δεν τα καταπολεμήσουμε. Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν την τάση να είναι δυσαρεστημένοι από τη ζωή τους, αυτό όμως λίγο έχει να κάνει με τον εξωτερικό κόσμο. Αν πάλι ένα άτομο που δεν έχει αυτή την τάση βρεθεί σε μια κατάσταση που το δυσαρεστεί, τότε κατά κανόνα παλεύει να αλλάξει την κατάσταση ή αποχωρεί από αυτή.

Για το λόγο αυτό συμβουλεύω τους δυσαρεστημένους από το γάμο τους να κοιτάξουν μέσα τους για εσωτερικούς πυρήνες δυσαρέσκειας, εξετάζοντας βέβαια ταυτόχρονα και τις οικογενειακές καταστάσεις που τους δυσαρεστούν και διεκδικώντας να τις αλλάξουν. Μια πελάτισσά μου που διαμαρτύρεται πως με τον άντρα της δεν βγαίνουν αρκετά και δεν έχουν κοινωνική ζωή, ομολογεί πως και όταν ήταν ανύπαντρη είχε το ίδιο πρόβλημα. Ένας πελάτης μου παρατήρησε πολύ εύστοχα πως είναι ιδιαίτερα επιρρεπής στην πλήξη και έπληττε τόσο στο γάμο του όσο και σε άλλες σχέσεις έπειτα από μικρό διάστημα, όταν του περνούσε ο πρώτος ενθουσιασμός. Εγώ προσωπικά δεν απολαμβάνω τις θερινές διακοπές και αυτό συνέβαινε πάντα, ανεξαρτήτως του αν ήμουν ελεύθερη ή παντρεμένη.

Μεγάλο ποσοστό των γυναικών που αναφέρονται σε προβλήματα του γάμου τους ζουν σε συμβατικούς γάμους. Οι γυναίκες αυτές επικαλούνται οικονομικούς και κοινωνικούς λόγους, όπως και την ανατροφή των παιδιών τους, το βάρος της οποίας κατά κύριο λόγο θα επωμιστούν μόνες. Δεν έχουν άδικο. Ειδικά στις σημερινές οικονομικές συνθήκες, συχνά ο γάμος εκπίπτει σε μέσο επιβίωσης. Παρ’ όλα αυτά εξακολουθώ να πιστεύω πως αν η υποβάθμιση της ζωής υπερσκελίσει το «βόλεμα» στη συνείδηση του ατόμου, αυτό δεν θα παραμείνει στο συγκεκριμένο γάμο. Για μια τέτοια απόφαση βέβαια υπεισέρχονται πολλοί προσωπικοί παράγοντες που αφορούν στερεότυπα, εξαρτήσεις, φόβους, εμπειρίες, αξίες, στάσεις ζωής και γενικότερα επίπεδο προσωπικής ανάπτυξης.

Ένα άλλο συνηθισμένο θέμα παραπόνων είναι η σεξουαλική ζωή στο γάμο. Στο blog αρκετές γυναίκες παραπονούνται πως ο σύζυγός τους έχει χάσει το ενδιαφέρον του γι’ αυτές. Τόσο στο blog όσο και σε συνεδρίες, αρκετοί άντρες και γυναίκες δηλώνουν πως ο/η σύζυγός τους δεν τους κινεί πλέον το ενδιαφέρον σεξουαλικά. Δεν είναι σπάνια και η περίπτωση που οι σύζυγοι δείχνουν αμοιβαία σεξουαλική αδιαφορία και ο γάμος τους έχει εκπέσει σε μια «αδελφική» ή «συνεργατική» κατάσταση, έστω κι αν δεν υπάρχουν άλλα (εμφανή) σημαντικά προβλήματα.

Το σεξουαλικό ενδιαφέρον μετά από πολλά χρόνια γάμου τείνει να χαλαρώσει από τις καθημερινές μέριμνες και δυσκολίες της ζωής, οι σύζυγοι δεν προσέχουν τον εαυτό τους ώστε να είναι ελκυστικοί και το ενδιαφέρον ατονεί από την καθημερινή συνάφεια. Το σεξ είναι ο πιο αυθόρμητος και ευαίσθητος δείκτης μιας σχέσης και σύμφωνα με τον Βίλχελμ Ράιχ είναι «το άνθος του φυτού που λέγεται εαυτός». Αυτό σημαίνει πως όταν μιλάμε για καλή σεξουαλική σχέση, πρώτον τα άτομα ως μονάδες πρέπει να αισθάνονται καλά ψυχικά και σωματικά και δεύτερον η σχέση πρέπει να λειτουργεί σε όλα τα επίπεδα: γονέας (ιδεολογία), ενήλικος (καθημερινή ζωή), παιδί (αυθόρμητα συναισθήματα και ερωτική έλξη). Βέβαια εδώ περιγράφεται η ιδανική κατάσταση. Πολλά ζευγάρια δεν δηλώνουν σημαντικές ελλείψεις στη σεξουαλική τους ζωή, έστω κι αν δεν παίρνουν «άριστα» σε όλα τα… προαπαιτούμενα. Από την άλλη μεριά όμως η ανεπαρκής, άσχημη ή ανύπαρκτη σεξουαλική ζωή στο γάμο δηλώνει σίγουρα κάποια σημαντική έλλειψη τουλάχιστον σε έναν από τους εμπλεκόμενους τομείς.

Όσον δε αφορά τους συμβατικούς γάμους, σ’ αυτούς είτε το σεξ απουσιάζει παντελώς είτε αποτελεί μια θλιβερή κατάσταση υποτέλειας της γυναίκας. «Ο γάμος είναι το τίμημα που πληρώνουν οι άντρες για το σεξ και το σεξ το τίμημα που πληρώνουν οι γυναίκες για το γάμο», έγραψε ο σύγχρονος Αυστραλός συγγραφέας Allan Pease. Όσο κι αν αυτό φαίνεται απίθανο στην εποχή μας κι όσο κι αν τόσες γυναίκες διαμαρτύρονται για τη σεξουαλική αδιαφορία ή υπολειτουργία των συζύγων τους, υπάρχουν φαινόμενα συμβατικών γάμων στα οποία ο άντρας διεκδικεί το σεξ ως «συζυγικό δικαίωμα» και η γυναίκα το ανέχεται ως «συζυγική υποχρέωση».

(Εισαγωγή στο 1ο κεφάλαιο)

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.